Relizator

• Nadbużańskie Stowarzyszenie Oświatowo-Ekologiczne "Mężenin"

Sponsorzy

• Fundacja Batorego
• Zespół Placówek Oświatowych w Platerowie

Ludzie

Uczestnicy

• Bartek Bogdaniuk
• Paweł Częstochowski
• Przemek Garucki
• Bartek Klimiuk
• Kasia Krуl
• Kasia Јukijaniuk
• Wojtek Maksymiuk
• Emilka Mikołajczuk
• Kinga Oskiuta
• Magda Oksiuta
• Agnieszka Omelańczuk
• Karol Omelańczuk
• Przemek Siduсh
• Patrycja Trochimiuk
• Paweі Ostaszewski
• Marek Charkiewicz
• Weronika Ludwiczuk
• Piotr Ludwiczuk
• Maria Daszko
• Grzegorz Szymanek

Koordynacja

• Maria Daszko

Warsztaty

• Dominika Lewandowicz
• Kinga Łaska

Tłumaczenia

• Weronika Ludwiczuk

Skanowanie i obróbka fotografii otworkowych

• Dominika Lewandowicz
• Kinga Łaska
• Daniel Ludwiczuk

Zebranie iformacji o Mężeninie

• Dariusz Kazun

Informacje o Mężeninie

Środowisko

  Mężenin to jedyna w Gminie Platerуw (powiat łosicki) miejscowość nadbużańska. Dolina Bugu w tej części Południowego Podlasia tworzy malowniczy przełom wydm morenowych wzdłuż brzegu wynikiem dziaіalności lodowca. Wieś położona na terasie nadzalewowej ciągnie się na długości 4 km. Wysokości względne w stosunku do położonego tutaj najniższego miejsca w gminie – 115 m n. p. m. dochodz№ do 10 m. Dlatego ta nieuregulowana, dziko płynąca rzeka nie stwarza większego zagrożenia powodziowego rozlewając swe wody po licznych starorzeczach zwanych bużyskami. Natomiast wokół, jak powiadają na Podlasiu, tylko „piaski, laski i karaski” czyli słabe, piaszczyste, bielicowe gleby porośnięte sosnowymi zagajnikami, a w wodach bogactwo ryb. Z przyrodniczego punktu widzenia ta część Doliny Bugu posiada cenne wartości faunistyczne i florystyczne, a pomnikowe głazy narzutowe i żwirownie na otaczających Mężenin wzgórzach moreny czołowej dowodzą, ze jesteśmy w krajobrazie staroglacjalnym. Dlatego te niezaprzeczalne walory krajobrazowe i czyste powietrze sprawiły, że cały ten obszar włączono od 1994r. w obęb Parku Krajobrazowego „Podlaski Przeіom Bugu”.

Historia

  Najstarsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego Mężenina odnajdujemy w kilku stanowiskach archeologicznych z V – XII wieku. To wіaśnie tędy, wzdłuż doliny nadbużańskiej prowadził szlak kupiecki, którego strzegły grody w Mielniku i Drohiczynie. Jednak pierwsze historyczne wzmianki w miejscowości pochodzą z XVI wieku, kiedy to wіeś „Mężeenin” w ziemi mielnickiej należy do rodu Mężeсkich herbu Kościena. Nie ma jednak żadnych danych z tego okresu, by stał tu dwór szlachecki, aż po wiek XVIII, o czym w pamiętnikach wspomina kasztelan podlaski Wiktoryn Kuszyсski. Ponadto o powstaniu w Mężeninie dworu i parku wokół niego można wnioskować z obecnego zalesienia parkowego i pomnikowych kilku dębów, których wiek oblicza się na trzy stulecia. W 1885 roku majątek należał już do litewskiej rodziny Jundziłłów. Składał się z folwarków Mężenin, Michałowo i „przynależności” Chrostawiec. We wsi była też flisacka przystań wodna. Na początku XX wieku wskutek niegospodarności wіaściciela zadłużony majątek przejmuje Bank Ziemski w Lublinie oddając go w dzierżawę. Po odzyskaniu niepodlegіości dobra mężeńskie zostają rozparcelowane pomiędzy mieszkańców wsi, a tzw. „resztуwkк” z dworem i parkiem wydzierżawił Ludwik Prażmowski. W 1925 r. dzięki zapobiegliwości hr. Kazimiery Broel – Plater, która miała też swoje udziały ziemskie z tej części Mężenina, dwór wraz z parkiem kupuje Polskie Towarzystwo Teozoficzne. Teozofowie zakіadają w nim „Spółdzielnię Przyjaciół Uroczyska Mężenin”. I tak oto mało znana, cicha i biedna wieś staje się miejscem tajemniczych spotkań, na „koloniach umiejętnego wypoczynku” dla członków lóż wolnomularskich, wśród których są m.in. gen. Michaі Tokarzewski – Karaszewicz, dr Janusz Korczak, pisarka Wanda Wasilewska. Okres okupacji niemieckiej i lata powojenne były szczególnie trudne dla okolicznej ludności. Uczestniczyła ona aktywnie w działalności miejscowej placówki AK pod dowództwem Wіadysława Јukasiuka ps. „Młot”, który po 1945r. stał się czołową postacią polskiego podziemia niepodlegіościowego. Na początku lat pięćdziesiątych ubiegіego wieku zespół pałacowo – parkowy został przejęty przez Wojewódzką Radę Narodową w Warszawie. Nie zmieniono jednak przeznaczenia obiektu, który nadal funkcjonuje jako ośrodek wypoczynkowy. W 1964 roku we dworze utworzono szkołę podstawową dziaіającą do 2001 roku. Wraz z zamknięciem szkoły grupa nauczycieli – entuzjastów, którzy chcąc „ocalić od zapomnienia” historię miejscowości założyła Nadbużańskie Stowarzyszenie Oświatowo-Ekologiczne "Mężenin". Ostatnią decyzją, jaką radni Gminy Platerуw podjęli w tej sprawie jest sprzedaz zespoіu dworsko – pałacowego w Mężeninie i jednocześnie uchwalenie „Planu odnowy miejscowości Mężenin” na najbliższe lata w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Ludność

  W dzisiejszym podziale administracyjnym miejscowość Mężenin to dwa sołectwa Mężenin i Kolonia Mężenin. Wg danych statystycznych Urzędu Stanu Cywilnego w Platerowie w 2008r. Mężenin zamieszkiwało 230 osób, a Kolonię Mężenin 150 osób, co stanowiło 7% ludności gminy. Na przestrzeni ostatnich lat odnotowano nieznaczny wzrost liczby mieszkaсców. Dla porównania w końcu XIX wieku wieś liczyła ok. 400 mieszkaсców zamieszkujących blisko 40 gospodarstw. Obecnie mieszka w obu sołectwach dwa razy więcej rodzin, a do najbardziej popularnych nazwisk mieszkaсców należą: Kasprowicz, Kowalczyk, Trochimiuk, Omelańczuk. Pod względem wyznaniowym ludność Mężenina należy do rzymsko – katolickiej parafii w Ruskowie, chociaż na terenie wsi jest murowana kaplica dojazdowa dla mieszkańców Meżenina, Kolonii Mężenin i Michałowa.

Gospodarka

  Powstanie i rozwój Mężenina od zawsze był związany we rzeką Bug. W średniowieczu była to wieś służebna dla grodów nadbuzańskich. Później powstawały tu przeprawy i przystanie rzeczne, młyn wodny, karczma dla flisaków. Po uwłaszczeniu chіopów w drugiej połowie XIX wieku była to osada, której ludność zajmowała się rybactwem i rolnictwem. Dopiero w latach międzywojennych ubiegіego wieku Mężenin został „odkryty” przez Teozofów. Było to miejsce idealne do ich letniego wypoczynku i medytacji filozoficznych, jako „głucha wioska na Podlasiu”. Ale miejscowa ludność nadal żyła ubogo, co opisuje w swej powieści „Ziemia w jarzmie” Wanda Wasilewska. Obecnie od kilkunastu już lat głównym zajęciem mieszkańców jest sadownictwo, które rozwija się tutaj na słabych glebach bielicowych oraz ogrodnictwo występujące na żyznych glebach - madach w zakolach rzeki Bug. Niestety w Mężeninie poza jednym, nie powstały gospodarstwa agroturystyczne. W ostatnich latach nastąpiła jednak sprzedaż zarówno przez gminę jak i mieszkańców wielu dziaіek rekreacyjnych, dziś zabudowanych, tak, że miejscowość w sezonie letnim zaludnia się niemal podwójnie. Ciągle Mężenin ma więc przed sobą drogę dalszego rozwoju.

Mapa